DE IMPULS VAN IBA

IBA: Veel geleerd en nu doorpakken!

De dinsdag van de Stadmaakweek stond in het teken van de impuls van IBA. Deze transformatiemotor die een afkorting is voor ‘Internationale Bau Ausstellung’, begeleidt projecten binnen Parkstad zowel inhoudelijk als financieel. Tientallen IBA-projecten werden op deze dag uitgestald over het Stadmaakplein (Promenade II) waar nieuwsgierige Heerlenaren en Parkstedelingen zich lieten informeren over huidige projecten en in gesprek gingen met standhouders.

Een stand die veel bekijks trok toonde bouwplannen voor een nieuw gebouw van het Thermenmuseum. Romeins Museum de Thermen, zoals het in de toekomst zal gaan heten, krijgt een nieuw omhulsel. Volgens enkele passanten was dit hoognodig. “Het huidige gebouw is niet fotogeniek, er valt niet te zien dat het een eeuwenoude thermen is”, luidt één van de kritische opmerkingen. En dat is niet zo gek, aangezien het gebouw na 50 jaar trouwe dienst wel aan vervanging toe is, niet alleen op esthetisch maar ook op technisch vlak.

Opvallend was het grote aantal projecten op het Stadmaakplein dat betrekking had op de historie van Heerlen en de regio. Zo was een stand toegewijd aan de renovatie van het zeventiende-eeuwse Slot Schaesberg. Dit historische bouwwerk wordt de komende decennia gerenoveerd door jonge vakmensen én mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Hierbij wordt er ook gebruik gemaakt van nieuwe en duurzame technieken.

 

Groen: “Houdt rekening met tegenslag, maar breng samen de energie op om door te zetten.”

Ook pleiters van vergroening in de stad en de wijken waren goed vertegenwoordigd. Leo de Groot organiseerde er een lezing ‘van braakligging tot samentuin’. De Groot is een waar fenomeen in de wereld van tuinieren en permacultuur. In de Dobbelstraat creëerde hij de Dobbeltuin, een weelderig bio-divers stukje Heerlen. In het begin was het nog wat lastig vertelt hij, buurtbewoners zijn soms moeilijk te motiveren en enthousiast te maken. Ze vinden hun buurt eigenlijk wel prima of men is bang voor overlast, onder andere door hangjongeren. “Men ziet vaak beren op de weg.” En inderdaad heeft de samentuin in het begin wat kleine incidentjes gehad met jongeren. Kleinschalig vandalisme en kattenkwaad. Uiteindelijk kwam er wel een dialoog op gang met de jongeren en bleek heel snel dat de behoeftes van jongeren anders zijn dan die van volwassenen. “Ze wilden een speeltuin en een crossbaan”, vertelt Leo. Uiteindelijk hebben dezelfde jongeren die eerst zorgden voor overlast, de samentuin geopend. Dat toont ook maar weer wat dialoog kan bewerkstelligen. 

Nu is De Dobbeltuin een gezellige en leerzame plek met ovens waar men bijvoorbeeld zelf pizza kan bakken, waar cursussen gegeven worden en waar  men stage kan lopen vanuit het Citaverde College. Sociale cohesie, gezonde voeding, lichamelijke beweging, beter voor het milieu, vermengen van culturen, educatie, zelfredzaamheid en biodiversiteit zijn positieve effecten. “Een samentuin kan naar mijn idee de sfeer in een buurt totaal ten positieve veranderen, de bewoners moeten het alleen willen en doen. Het lijkt me een goede zaak als burgers van Heerlen geïnspireerd worden om zelf een samentuin te starten.” En dat is precies waarom Leo zijn verhaal kwam doen. Tot slot zegt hij het volgende: “Houdt rekening met tegenslag, maar breng samen de energie op om door te zetten.”

Ook Jos Reinders stond op het Stadmaakplein het groen in de stad te verdedigen. De ramen van kopgebouw D hebben Wim Didderen en Jos Reinders gebruikt voor een showcase van een paar dozijn projecten die vallen onder het overkoepelende project Het Gebrookerbos. Dit overkoepelende project is een verzameling van initiatieven die stukken wijk en stad vergroenen en daarbij samen optrekken in het aantrekken van subsidies. In totaal hebben alle betrokken initiatieven 420.000 m2 lege terreinen omgetoverd tot leefbare plekken. Betrokkenen Wim Didderen en Jos Reinders hebben het initiatief genomen om foto’s te tonen van de projecten om de initiatieven van Het Gebrookerbos, die voornamelijk in Heerlen-Noord plaatsvinden, zichtbaar te maken in het centrum. Vorig jaar vierde Het Gebrookerbos haar tienjarig jubileum en het project staat op een soort kantelpunt vertelt Jos Reinders: “We zijn nu de periode voorbij dat alles tijdelijk is. We moeten ergens naartoe dat alles duurzaam is. Eigenlijk heb je een lokaal fonds nodig”. Ook hierbij zijn burgerparticipatie en gemeentelijke ondersteuning, zoals ook bij vereniging De Stadstuin, hot topics. “Je moet mensen ondersteunen op een goede manier zonder ze dingen uit de handen te nemen. Als de gemeente goede houding heeft dan wekt dat vertrouwen”, zegt Jos Reinders. 

IBA

Kwaliteit moeten we in de toekomst zien te behouden: een nieuwe stip aan de horizon 

De IBA heeft ongetwijfeld een ondersteunende rol kunnen vervullen die men, zoals hierboven omschreven, bij een gemeente graag ziet. Als de faciliteiten bereikbaar genoeg zijn kan dat een stimulans zijn voor bewoners om initiatief te nemen. Het lokale fonds ‘Bewoners Maken Parkstad’, heeft bijvoorbeeld kunnen bijdragen in het bieden van dergelijke faciliteiten. Nu IBA tot een einde komt, rijst de vraag welke stip aan de horizon Heerlen en de regio nodig heeft om verder te komen en om aan haar toekomst te bouwen. Het lijkt er op dat men vooral vertrouwen wil winnen in elkaar, dat bewoners overheden meer gaan vertrouwen en samenwerkingen soepeler kunnen verlopen. Met IBA Parkstad heeft men lessen geleerd en kwaliteit weten neer te zetten. Het zou jammer zijn als we alles dat we geleerd hebben weer loslaten met het vertrek van IBA uit Parkstad. Sterk naar voren komt ook de gedachte dat de deuren beter open kunnen staan, de deuren van overheden, verschillende organisaties, maar ook bewoners. Dialoog creëert een vruchtbare voedingsbodem voor wederzijds begrip en vertrouwen. En wat de stip aan de horizon precies moet zijn die wederzijds vertrouwen en kwaliteit kan bewerkstelligen? Dat is wellicht een vraag voor morgen wanneer het thema luidt: De stad van de toekomst.